- 01Hakkında
- 02Eğitimler
- 03Klinik
-
04Uygulamalar
Cilt & Lazer
Saç & Cilt Sağlığı
- 05Makaleler
- 06Videolar
- 07İletişim
Naturel Botoks® (Doğal Botoks)
Naturel Botoks®; alın, kaş arası ve göz çevresi (kaz ayakları) başta olmak üzere yüzdeki dinamik mimik kırışıklıklarının, yüz ifadesini dondurmadan ve "şaşkın" ya da maske benzeri bir görünüme yol açmadan yumuşatılmasını amaçlayan, Dermatolog Dr. Ersin Aydın'ın kişiye özel botulinum toksini planlama yaklaşımıdır. Klasik tek tip doz şablonları yerine bireyin kas gücünü, anatomik asimetrilerini ve mimik alışkanlıklarını esas alan bu mikro-nöromodülasyon yaklaşımında hedef; kırışıklıkları hafifletirken doğal jest ve ifadeleri korumaktır.
Son Gözden Geçirme: Kasım 2026 · Dermatoloji Uzmanı Dr. Ersin Aydın
Naturel Botoks® (Doğal Botoks) Nedir ve Klasik Uygulamalardan Farkı Nelerdir?
Günlük yaşamda konuşurken, gülerken, şaşırırken veya odaklanırken yüzümüzdeki onlarca mimik kası senkronize biçimde kasılır. Genç yaşlarda esnek olan cilt dokusu bu hareketlere uyum sağlarken; zamanla kolajen ve elastin liflerinin azalmasıyla birlikte kasların katlandığı bölgelerde önce hareketle beliren (dinamik), ardından dinlenme halinde bile kalıcılaşan (statik) çizgiler ortaya çıkar.
Naturel Botoks®, bu mimik çizgilerine yönelik olarak uygulanan botulinum toksini tip A tedavisinde Dermatolog Dr. Ersin Aydın'ın geliştirdiği kişiye özel klinik planlama yaklaşımıdır. Uygulamada kullanılan medikal ajan, tıpta onlarca yıldır güvenle kullanılan saflaştırılmış botulinum toksini ile aynıdır; temel fark kullanılan ilaçta değil, enjeksiyon noktalarının derinliği, dağılımı ve dozajın kişinin bireysel mimik haritasına göre kalibre edilmesindedir.
Naturel Botoks® Yaklaşımının 4 Temel Klinik İlkesi
Geleneksel "her hastaya standart nokta ve standart doz" anlayışı, bazı kişilerde kaşların aşırı kalkmasına, alnın tamamen hareketsiz kalmasına veya donuk bir ifadeye neden olabilir. Doğal botoks planlamasında ise şu dört anatomik kriter esas alınır:
1. Dinamik Mimik Analizi
Muayenede yüz yalnızca hareketsizken incelenmez; hastanın konuşma, gülümseme, kaş çatma ve şaşırma sırasındaki kas vektörleri ile sağ-sol asimetrileri dinamik olarak haritalandırılır.
2. Kişiye Özel Mikro-Dozlama
Her kas grubuna tek tip yüksek ünite vermek yerine; kasın kütlesine, lif yönüne ve cilt kalınlığına göre hesaplanan mikro-dozlar (nöromodülasyon) uygulanır.
3. İfadenin ve Jestlerin Korunması
Hedef kası tamamen felç etmek değil, istirahat halindeki aşırı kasılma tonusunu dengelemektir. Böylece kırışıklıklar yumuşarken kişi doğal mimiklerini yapmaya devam edebilir.
4. Kaş ve Göz Kapağı Dengesi
Alın kası (frontalis) ile kaş çatma kasları (glabella kompleksi) arasındaki zıt yönlü çekiş dengesi korunarak kaş düşüklüğü veya yapay "şaşkın bakış" görünümü engellenir.
Akademik Paylaşım ve Hekim Eğitimi: Dermatolog Dr. Ersin Aydın, mimik koruyucu Naturel Botoks® klinik deneyimlerini Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dermatoloji Kliniği öğretim üyeleri, uzman ve asistan hekimleriyle düzenlenen mesleki eğitim programlarında uygulamalı olarak paylaşmıştır.
Nasıl Etki Eder? Nöromodülasyon Mekanizması ve Koruyucu Botoks
Botulinum toksini tip A, sinir uçlarından kas liflerine iletilen asetilkolin adlı kimyasal habercinin salınımını enjeksiyon yapılan bölgede geçici ve geri dönüşümlü olarak sınırlandırır. Sinir-kas kavşağında (nöromüsküler kavşak) gerçekleşen bu kontrollü ileti yavaşlatması, mimik kasının istirahat halindeki aşırı gerginliğini (hipertonisitesini) azaltır.
Kasın sürekli katlanma baskısı ortadan kalktığında, kasın üzerindeki dermis tabakası dinlenme fırsatı bulur ve zamanla kendi kolajen-elastin ağını onararak yüzeydeki ince çizgilerin açılmasına yardımcı olur.
Koruyucu Botoks (Preventive Botox) Nedir ve Neden Önemlidir?
Dermatolog Dr. Ersin Aydın'ın televizyon yayınlarında da vurguladığı üzere; bazı kişilerde genetik yatkınlık ve yoğun mimik kullanımına bağlı olarak yaştan bağımsız şekilde erken dönemde derin çizgilenmeler başlayabilir. Koruyucu botoks (veya erken dönem Naturel Botoks®), bir kağıdın sürekli aynı yerden katlanarak kalıcı iz bırakmasını önlemek gibi, kırışıklıklar henüz deriye kazınmadan (statikleşmeden) önce düşük dozlarla kas tonusunu yumuşatma yaklaşımıdır. Böylece ileri yaşlarda derin olukların oluşumu yavaşlatılır ve cildin pürüzsüz kalitesi korunur.
Hangi Bölgelere Uygulanır? Üst Yüz Harmonisi ve Dermatolojik Kullanım Alanları
Mimik kırışıklıkları yüzün özellikle üst üçte birlik bölümünde yoğunlaşır. Naturel Botoks® uygulaması tek bir bölgeye yapılabileceği gibi, kasların birbiriyle olan biyomekanik dengesini korumak adına üst yüz bir bütün olarak değerlendirilerek de planlanabilir:
Kaş Arası (Glabella Çizgileri)
Odaklanma, stres veya güneşe bakma sırasında kaşların çatılmasıyla oluşan dikey çizgilerdir. Bu bölgenin rahatlatılması yüzdeki sert, yorgun veya kızgın ifadeyi yumuşatır.
Alın Bölgesi (Yatay Çizgiler)
Kaşları yukarı kaldırma hareketiyle gelişen yatay alın çizgileridir. Kaş seviyesini düşürmemek için alın kasının alt ve üst liflerine hassas mikro-doz dağılımı yapılır.
Göz Çevresi (Kaz Ayakları)
Gülümseme ve göz kısma sırasında göz dış köşelerinden şakaklara doğru yayılan ince çizgilerdir. Doğal gülüş sıcaklığını koruyacak şekilde yüzeyel papül tekniğiyle uygulanır.
Burun Sırtı ve Kaş Kuyruğu
Gülerken burun sırtında beliren "bunny lines" çizgilerinin hafifletilmesi ve kaşların dış kenarına doğal, dinlenmiş bir kavis kazandırılması amacıyla değerlendirilir.
Botulinum Toksini Dermatolojide Başka Hangi Amaçlarla Kullanılır?
Estetik mimik düzenlemesinin yanı sıra botulinum toksini, fonksiyonel ve medikal dermatolojide de önemli bir tedavi aracıdır:
-
•
Diş Sıkma ve Çene Botoksu (Masseter Botoksu): Bruksizm (gece diş sıkma/gıcırdatma) kaynaklı çene eklemi ağrılarının hafifletilmesi ve hipertrofik çiğneme kasının inceltilerek alt yüz ovalinin dengelenmesi.
-
•
Aşırı Terleme Tedavisi (Hiperhidroz Botoksu): Koltuk altı, avuç içi ve ayak tabanındaki ter bezlerinin aşırı uyarılmasını kontrol altına alarak sosyal konforu artıran medikal uygulama.
-
•
Alt Yüz ve Boyun Bantları (Nefertiti / Platysma): Ağız köşelerini aşağı çeken kasların (DAO) dengelenmesi, çene ucu portakal kabuğu görünümünün (mentalis) yumuşatılması ve dikey boyun bantlarının rahatlatılması.
Botoks Yüz İfadesini Dondurur mu? Naturel Botoks® Nasıl Uygulanır?
Dermatolog Dr. Ersin Aydın, televizyon yayınlarında "botoks yaptırırsam yüzüm donuklaşır mı ve herkes birbirine benzer mi?" endişesini mimik anatomisi ve kişiye özel doz prensipleriyle yanıtlıyor.
Dr. Ersin Aydın'ın anlatımıyla doğal botoks planlamasını videodan izleyebilirsiniz.
YouTube'da İzleHayır, kişinin kas anatomisine ve mimik gücüne uygun mikro-dozlarla planlanan Naturel Botoks® yüz ifadesini dondurmaz ve maske görünümü oluşturmaz. Yüzde donukluk veya "şaşkın" ifade, bireysel kas farklılıkları gözetilmeksizin her hastaya standart yüksek dozların uygulanmasından kaynaklanır. Naturel Botoks® yaklaşımında mimik kasları tamamen felç edilmez; yalnızca cildi kırıştıran aşırı kasılma tonusu dengelenerek kişinin doğal jestleri korunurken dinlenmiş ve taze bir görünüm elde edilir.
En Çok Merak Edilen Sorular
Botoks sonrası "şaşkın bakış" (Spock kaşı) veya kaş düşüklüğü neden olur?
Alın kasının (frontalis) orta kısmına yüksek doz verilip yan liflerinin ihmal edilmesi kaş uçlarının aşırı dikleşmesine (Spock kaşı); alın alt sınırına gereğinden fazla doz uygulanması ise kaşlarda ağırlık ve düşmeye yol açabilir. Kişiye özel anatomik haritalama ve 10-14. gün kontrol muayenesi ile bu denge titizlikle korunur.
Botoksun etkisi geçince kırışıklıklar eskisinden daha kötü olur mu?
Kesinlikle hayır. Uygulamaya devam edilmediğinde yüz çökmeleri veya çizgilerin kötüleşmesi söz konusu değildir. Aksine, botulinum toksininin etkili olduğu 4–6 ay boyunca cilt katlanmadığı ve dinlendiği için, etki tamamen geçtiğinde dahi çizgiler genellikle işlem öncesine kıyasla daha yumuşak kalır.
Naturel Botoks® (doğal botoks) daha çabuk mu erir?
Naturel Botoks®'ta amaç ilacı aşırı sulandırmak veya yetersiz doz vermek değil; bilimsel kılavuzların önerdiği etkin doz aralığını doğru kas liflerine dağıtmaktır. Bu nedenle kalıcılık süresi standart uygulamalarla benzer şekilde ortalama 4 ila 6 ay devam eder.
Botoks yılan zehri midir ve vücutta birikir mi?
Hayır, bu toplumda yaygın bir yanlış bilgidir. Botoks yılan zehri değil; Clostridium botulinum adlı bakteriden laboratuvar ortamında saflaştırılarak elde edilen, FDA onaylı tıbbi bir proteindir. Yalnızca enjekte edildiği kasta lokal etki gösterir, sistemik olarak vücutta birikmez.
Erkeklerde doğal botoks (Brotox) planlaması farklı mıdır?
Evet. Erkeklerde mimik kas kütlesi daha güçlüdür ve ideal erkek kaş formu kavisli değil, düz ve belirgindir. Bu nedenle erkek hastalarımızda kaş kavisini kaldırmayan, maskülen yüz ifadesini koruyan özel bir enjeksiyon haritası uygulanır.
Bilimsel Araştırmalar Ne Söylüyor?
Uluslararası dermatoloji ve plastik cerrahi otoritelerinin oluşturduğu Küresel Estetik Konsensüs Grubu (Global Aesthetics Consensus Group) tarafından yayımlanan kanıta dayalı rehberde; botulinum toksini tip A uygulamalarında modern tıbbi paradigmanın "ağır kas felci (paralizi)" anlayışından "kişiye özel incelikli nöromodülasyon" yaklaşımına evrildiği ortaya konulmuştur.
Peki, bu klinik açıdan ne anlama geliyor?
Konsensüs raporuna göre üst yüzde doğal ifadeyi ve kaş dengesini korumak için her hastanın kas kütlesi, kinetik hareket derecesi ve çevre yumuşak dokusu bireysel olarak analiz edilmeli; aşırı blokaj yerine hedefli ve dengeli dozlarla duygusal mimik akışı korunmalıdır. Dr. Ersin Aydın'ın Naturel Botoks® protokolü bu uluslararası bilimsel konsensüs ilkeleriyle birebir örtüşmektedir.
DOI: 10.1097/01.prs.0000475758.63709.23
İlgili Tedaviler ve Konular
Kimlere Uygulanabilir & Hangi Durumlarda Uygulanmaz?
Naturel Botoks® uygulaması, yüz ifadesini koruyarak mimik kırışıklıklarını hafifletmek veya erken dönemde çizgilerin derinleşmesini önlemek isteyen 18 yaş üstü kadın ve erkek hastalarda hekim muayenesi sonrasında değerlendirilir.
Değerlendirilebilen Durumlar
- Alın, kaş arası ve göz çevresinde mimikle belirginleşen çizgiler
- Kaş çatma alışkanlığına bağlı sert, yorgun veya çatık yüz ifadesi
- Yoğun mimik kullanımına bağlı erken dönem ince kırışıklıklar (koruyucu yaklaşım)
- Mimiklerini kaybetmeden, dışarıdan işlem yapıldığı anlaşılmadan tazelenmek isteyenler
- Kaş kuyruğunda hafif düşüklük veya mimik kaynaklı hafif kaş asimetrileri
Uygulama Yapılmayan veya Ertelenen Durumlar
- Hamilelik ve emzirme dönemindeki kadınlar
- Myasthenia Gravis, Eaton-Lambert sendromu veya ALS gibi nöromüsküler sistem hastalıkları
- Uygulama yapılacak cilt bölgesinde aktif enfeksiyon veya açık yara varlığı
- Botulinum toksini veya insan albüminine karşı bilinen aşırı duyarlılık öyküsü
- Kas-sinir iletimini etkileyen aminoglikozid grubu antibiyotiklerin aktif kullanımı
Uygulama Aşamaları, Süresi ve Klinik Konfor
Ataköy Towers (Bakırköy) kliniğimizde Naturel Botoks® uygulaması, steril klinik koşullarda yaklaşık 10–15 dakika içinde tamamlanan, öğle arası işlemi niteliğinde konforlu bir prosedürdür:
1. Dinamik Muayene ve Haritalama
Hekimimiz hastadan kaşlarını çatmasını, şaşırmasını ve gülümsemesini isteyerek kasların kasılma gücünü, lif uzunluğunu ve asimetrilerini inceler; kişiye özel enjeksiyon noktalarını belirler.
2. Cilt Temizliği ve Hazırlık
Uygulama bölgesi medikal antiseptik solüsyonlarla temizlenir. İğne uçları son derece ince (31G–32G, saç teli inceliğinde) olduğu için çoğu zaman kreme dahi ihtiyaç duyulmaz; hassas kişilerde soğuk uygulama veya lokal anestezik krem tercih edilebilir.
3. Mikro-İğne ile Hassas Enjeksiyon
Soğuk zincir kurallarına uygun olarak muhafaza edilen orijinal botulinum toksini, belirlenen anatomik noktalara milimetrik derinlik ve doz kontrolüyle enjekte edilir. İşlem yaklaşık 5–10 dakika sürer.
4. Günlük Yaşama Dönüş ve Kontrol
İşlemden hemen sonra hasta sosyal ve iş yaşamına kesintisiz dönebilir. Etkinin tam oturduğu 10–14. gün arasında gerekirse kontrol değerlendirmesi planlanır.
Kişiye Özel Hekim Muayenesi Neden Belirleyicidir?
Her yüzün kas kalınlığı, kaş yüksekliği ve mimik alışkanlığı parmak izi kadar özgündür. Dermatolog Dr. Ersin Aydın, Ataköy Towers kliniğindeki muayenede öncelikle hangi bölgelere işlem yapılması gerektiğini —veya hiçbir işleme gerek olup olmadığını— hastasıyla birlikte değerlendirerek doğal yüz ifadesini koruyan en uygun tedavi planını oluşturur.
Etki Ne Zaman Başlar, Ne Kadar Sürer ve Tekrarlama Sıklığı Nasıldır?
Dolgu uygulamalarından farklı olarak botulinum toksininin etkisi enjeksiyon yapıldığı anda hemen görülmez; ilacın sinir-kas kavşağında etkisini göstermesi için fizyolojik bir süre gerekir.
Etki ve Süreç Takvimi
-
3. – 4. Gün
Mimik kaslarındaki aşırı gerginlik yavaşça azalmaya ve ince kırışıklıklar yumuşamaya başlar.
-
10. – 14. Gün
Uygulamanın etkisi maksimum seviyesine ulaşır. Yüzdeki dinlenmiş, pürüzsüz ve doğal ifade tam olarak oturur.
-
4. – 6. Ay
Sinir uçlarının doğal biyolojik döngüsüyle kademeli olarak eski hareketliliğine dönmesiyle etki yavaşça azalır. İşlem yılda ortalama 2 kez güvenle tekrarlanabilir.
Etki süresi; kişinin metabolizma hızına, yaşına, mimiklerini ne kadar güçlü kullandığına, yoğun spor alışkanlığına ve cilt yapısına göre bireysel farklılıklar gösterebilir.
Uygulama Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler ve Olası Yan Etkiler
Enjekte edilen botulinum toksininin yalnızca hedeflenen kas liflerinde kalması ve çevre dokulara dağılmaması için işlem sonrasındaki ilk saatlerde şu kurallara dikkat edilmesi önerilir:
- İlk 4 Saat Dik Pozisyon: İşlemden sonraki ilk 4 saat boyunca yüzüstü uzanmayın ve başınızı uzun süre öne doğru eğecek hareketlerden (ayakkabı bağlamak, yerden ağırlık kaldırmak vb.) kaçının.
- Bölgeye Baskı ve Masaj Yapmayın: Enjeksiyon yapılan alın, kaş arası ve göz çevresini ovuşturmayın, sert masaj yapmayın ve ilk gün sıkı şapka veya kask/bant kullanmayın.
- Sıcak Ortamlar ve Ağır Spor: İlk 24 saat boyunca kan dolaşımını hızlandırabilecek ağır egzersiz, hamam, sauna, solaryum ve çok sıcak duştan uzak durun.
- Cilt Bakımı ve Makyaj: İlk birkaç saat enjeksiyon noktalarına kapatıcı veya yoğun kozmetik ürün sürmeyin; profesyonel cilt bakımı veya lazer işlemlerini hekiminizin önerdiği takvime göre planlayın.
Olası Yan Etkiler Nelerdir?
Her tıbbi enjeksiyon işleminde olduğu gibi hafif ve geçici yan etkiler görülebilir. Uygulama noktalarında birkaç saat içinde kaybolan minik kızarıklık veya kabarıklıklar, ince kılcal damarlı bölgelerde birkaç günde geçen küçük morarmalar, ilk günlerde hafif ve geçici baş ağrısı ya da çok nadiren komşu kasların etkilenmesine bağlı geçici kaş/göz kapağı asimetrisi gelişebilir. Tüm olası durumlar muayene esnasında hekimimiz tarafından ayrıntılı biçimde bilgilendirilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Naturel Botoks® (doğal botoks) işlemi ağrılı mıdır?
Uygulama saç teli inceliğinde (31G–32G) özel mikro uçlarla gerçekleştirildiği için ağrı hissi son derece hafiftir; hastalarımız genellikle bunu anlık minik bir sinek ısırığı hissine benzetir. Çoğu zaman anestezik kreme dahi gerek duyulmadan 5–10 dakika içinde konforla tamamlanır.
Doğal botoks fiyatları neye göre belirlenir?
Sağlık Bakanlığı mevzuatı gereğince web sitemiz üzerinden açık fiyat bilgisi paylaşılamamaktadır. Botulinum toksini uygulamalarında maliyet; uygulama yapılacak bölge sayısına (alın, kaş arası, göz çevresi vb.), hastanın kas kütlesinin gerektirdiği doz miktarına ve kişisel tedavi planına göre hekim muayenesi sonrasında netleşir. Güncel bilgilendirme ve randevu için kliniğimizle iletişime geçebilirsiniz.
Botoksa karşı vücutta direnç (antikor) gelişir mi?
Botulinum toksininin çok sık aralıklarla (örneğin 1–2 ayda bir) veya gereğinden çok yüksek dozlarda tekrarlanması, nadir de olsa bağışıklık sisteminin ilaca karşı nötralizan antikor geliştirmesine yol açabilir. Bu nedenle kliniğimizde iki uygulama arasında en az 4–6 ay beklenmesine ve yalnızca gerekli minimum etkin dozun kullanılmasına özen gösterilir.
Derinleşmiş ve dinlenme halinde bile duran çizgiler sadece botoksla açılır mı?
Hareketle ortaya çıkan dinamik çizgiler Naturel Botoks® ile büyük oranda pürüzsüzleşir. Ancak yıllar içinde deriye yerleşmiş çok derin statik kırışıklıklarda önce botulinum toksini ile kasın katlanma hareketi durdurulur; ardından gerekirse ince yapılı hyaluronik asit dolgular, biyostimülanlar veya altın iğne radyofrekans gibi kolajen uyarıcı tedavilerle kombine destek sağlanır.
Kaşlarımda doğuştan var olan hafif seviye farkı (asimetri) botoks ile dengelenebilir mi?
Evet. İnsan yüzünde sağ ve sol kaş seviyesi çoğunlukla birbirinden milimetrik olarak farklıdır. Dinamik muayenede kaşı aşağı çeken (depresör) ve yukarı kaldıran (levatör) kas liflerine asimetrik olarak ayarlanan mikro-dozlar uygulanarak kaş seviyeleri arasındaki fark daha dengeli bir görünüme kavuşturulabilir.
Uygulamadan hemen sonra işe dönebilir miyim, yüzümde iz kalır mı?
Evet, işlemden hemen sonra işinize ve sosyal yaşantınıza dönebilirsiniz. Enjeksiyon noktalarında oluşan minik pembe kabarıklıklar genellikle 15–30 dakika içinde kendiliğinden kaybolur ve yüzünüzde herhangi bir iz kalmaz.
Yaz aylarında botoks yaptırılabilir mi, güneş etkisini azaltır mı?
Evet, botulinum toksini uygulaması dört mevsim güvenle yapılabilir. Güneş ışınları deri altındaki kas-sinir kavşağında çalışan ilacın yapısını bozmaz. Hatta yaz aylarında parlak güneş ışığı nedeniyle göz kısma ve kaş çatma hareketleri arttığı için, yaz öncesinde yapılan uygulama göz çevresi ve kaş arası çizgilerinin derinleşmesini önlemede oldukça faydalıdır.
Muayene Öncesinde Hekiminize Bildirin
- Kullandığınız ilaçlar, antibiyotikler ve kan sulandırıcılar
- Kullandığınız vitamin, mineral ve bitkisel takviyeler
- Hamilelik, emzirme veya yakın dönem gebelik planı
- Kas veya sinir sistemi rahatsızlıkları ve geçirilmiş işlemler
Hekimimizden Bilgilendirici Videolar
Videolar tıklandığında gizlilik modunda ve sessiz başlar.
Natürel Botoks Nedir? (TV Yayını)
Koruyucu ve Natürel Botoks Nedir? (NOW TV — 16:12)
Naturel Botoks Nasıl Yapılıyor?
Naturel Botoks Uygulaması Nedir?
Yasal Bilgilendirme: Bu internet sitesinde yer alan bilgilendirme içerikleri sağlık alanında genel bilgi vermek amacıyla, 29.07.2023 tarihli ve 32263 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak hazırlanmıştır. İçeriklerin doğruluğu ve güncelliği Dermatolog Dr. Ersin Aydın tarafından düzenli olarak gözden geçirilmektedir. Bu sayfadaki bilgiler hekim muayenesi, teşhis ve tedavinin yerine geçmez; tanı ve tedavi protokolleri klinik muayene sonrasında kişiye özel belirlenir.
Randevu ve Danışma
Naturel Botoks® uygulamasının mimik dinamiklerinize, kas gücünüze ve yüz anatomisine uygunluğu Dermatolog Dr. Ersin Aydın tarafından klinik muayenede değerlendirilir.
